چگونه آمریکا بازار جهانی «LNG» را تسخیر کرد؟

به گزارش نماد اقتصاد، افزایش ظرفیت صادرات «LNG» آمریکا در سال ۲۰۲۵، یکی از مهم‌ترین تحولات بازار جهانی انرژی به شمار می‌رود. بر اساس گزارش وب‌سایت «Oil Price»، صادرات جهانی گاز طبیعی مایع در این سال حدود ۱.۲ تریلیون فوت مکعب افزایش یافت که از این میزان، حدود ۱.۱۰ تریلیون فوت مکعب توسط ایالات متحده آمریکا تامین شد؛ به بیان دیگر، حدود ۹۳ درصد از کل رشد عرضه جهانی «LNG» تنها از سوی آمریکا رقم خورده است.

اهمیت این دستاورد زمانی آشکارتر می‌شود که روند تحولات صنعت «LNG» آمریکا طی یک دهه گذشته مورد بررسی قرار گیرد. در سال ۲۰۱۵ صادرات گاز طبیعی مایع این کشور کمتر از ۰.۰۳ تریلیون فوت مکعب بود اما تا پایان سال ۲۰۲۵ این رقم به ۵.۲ تریلیون فوت مکعب رسید؛ رشدی که آمریکا را با اختلاف قابل‌توجهی در جایگاه نخست صادرکنندگان «LNG» جهان قرار داده است.

آمارهای منتشرشده در گزارش آماری سال ۲۰۲۶ موسسه «Energy Institute» نیز این روند را تایید می‌کند. بر اساس این گزارش، صادرات «LNG» آمریکا در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود ۲۷ درصد افزایش یافت و از ۴.۱ تریلیون فوت مکعب در سال ۲۰۲۴ به ۵.۲ تریلیون فوت مکعب رسید. هم‌زمان، حجم کل صادرات جهانی نیز از ۱۹.۳ تریلیون فوت مکعب به ۲۰.۴ تریلیون فوت مکعب افزایش پیدا کرد.

در نتیجه این رشد، سهم آمریکا از بازار جهانی صادرات «LNG» به ۲۵.۴ درصد رسید. قطر با صادرات ۳.۹ تریلیون فوت مکعب در رتبه دوم قرار گرفت و استرالیا نیز با ۳.۷ تریلیون فوت مکعب جایگاه سوم را به خود اختصاص داد.

با این حال، اهمیت این ارقام تنها به ثبت عملکردی موفق برای صادرکنندگان آمریکایی محدود نمی‌شود؛ بلکه بیانگر دگرگونی ساختاری در بازار جهانی گاز طبیعی است؛ بازاری که طی یک دهه گذشته با ظهور آمریکا به عنوان بازیگری تعیین‌کننده، وارد مرحله‌ای تازه شده است.

نقطه عطف بازار «LNG»

نگاهی به وضعیت بازار در سال ۲۰۱۵ نشان می‌دهد قطر با صادرات ۳.۷ تریلیون فوت مکعب، بازیگر بلامنازع بازار «LNG» بود. استرالیا نیز با صادرات ۱.۴ تریلیون فوت مکعب روند توسعه سریعی را تجربه می‌کرد، در حالی که سهم آمریکا در این بازار تقریبا ناچیز بود.

اکنون و پس از گذشت تنها ۱۰ سال، شرایط به‌طور کامل تغییر کرده است. اگرچه صادرات قطر نسبت به گذشته افزایش یافته اما این رشد محدود بوده است. استرالیا نیز توانست جایگاه خود را در میان بزرگ‌ترین صادرکنندگان تثبیت کند اما روند توسعه آن به سطحی باثبات رسیده است. در مقابل، صادرات «LNG» آمریکا بیش از ۲۰۰ برابر افزایش یافته و توازن بازار جهانی را به شکل محسوسی تغییر داده است.

ریشه این تحول را باید در انقلاب شیل آمریکا جست‌وجو کرد؛ تحولی که امکان استخراج حجم عظیمی از گاز طبیعی با هزینه‌ای نسبتا پایین را فراهم ساخت. برخورداری از زیرساخت‌های گسترده در سواحل خلیج مکزیک، شامل شبکه خطوط انتقال، تاسیسات ذخیره‌سازی، بنادر صادراتی، مجتمع‌های پتروشیمی و نیروی انسانی متخصص، نیز زمینه را برای توسعه سریع این صنعت فراهم کرد.

نکته قابل‌توجه آنکه بخشی از نخستین پایانه‌های صادرات «LNG» آمریکا، در ابتدا با هدف واردات گاز احداث شده بودند اما با تغییر شرایط بازار و افزایش تولید داخلی، کاربری آن‌ها به پایانه‌های صادراتی تغییر یافت. این تحول نشان‌دهنده تغییر بنیادین چشم‌انداز انرژی آمریکا است؛ کشوری که زمانی خود را برای افزایش وابستگی به واردات گاز آماده می‌کرد، اکنون صنعت قدرتمندی را بر پایه صادرات تولید داخلی بنا نهاده است.

پروژه‌های جدید، موتور محرک رشد صادرات

بخش مهمی از افزایش عرضه «LNG» آمریکا در سال ۲۰۲۵ مرهون راه‌اندازی تدریجی پروژه «Plaquemines LNG» در ایالت لوئیزیانا بود؛ تاسیساتی که با افزایش ظرفیت عملیاتی خود سهم قابل‌توجهی در رشد صادرات این کشور ایفا کرد. هم‌زمان، فاز سوم پروژه «Corpus Christi» نیز به چرخه تولید اضافه شد و بر حجم عرضه آمریکا در بازارهای جهانی افزود.

برآوردهای آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) نشان می‌دهد که پروژه «Plaquemines LNG» به تنهایی بیش از ۶۰ درصد از رشد عرضه جهانی «LNG» در سال ۲۰۲۵ را به خود اختصاص داده است؛ رقمی که نقش این مجموعه را در بازآرایی بازار جهانی گاز طبیعی مایع به‌خوبی نمایان می‌کند.

انعطاف قراردادها؛ مزیت رقابتی آمریکا

عامل دیگری که به افزایش جذابیت «LNG» آمریکا کمک کرده، ساختار متفاوت قراردادهای صادراتی این کشور است. بسیاری از قراردادهای صادرات «LNG» آمریکا بر مبنای قیمت گاز طبیعی در بازار داخلی این کشور تنظیم می‌شوند و در عین حال، آزادی عمل بیشتری برای خریداران در تغییر مقصد محموله‌ها فراهم می‌کنند.

این ویژگی به مشتریان اجازه می‌دهد با توجه به شرایط بازار، تغییرات قیمت و سطح تقاضا، محموله‌های خریداری‌شده را به اروپا، آسیا یا آمریکای لاتین هدایت کنند. چنین انعطافی، قدرت مانور بیشتری در مدیریت تجارت «LNG» ایجاد کرده و یکی از مهم‌ترین مزیت‌های رقابتی صادرکنندگان آمریکایی در مقایسه با بسیاری از تولیدکنندگان دیگر به شمار می‌رود.

اروپا؛ مقصد اصلی «LNG» آمریکا

در سال ۲۰۲۵، اروپا بیشترین سهم از افزایش صادرات «LNG» آمریکا را به خود اختصاص داد. اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) اعلام کرده است که صادرات روزانه «LNG» این کشور به اروپا به رکورد ۱۰.۳ میلیارد فوت مکعب در روز رسید؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۴ حدود ۶.۳ میلیارد فوت مکعب در روز بود.

بر همین اساس، حدود ۶۸ درصد از کل صادرات «LNG» آمریکا در سال ۲۰۲۵ راهی بازار اروپا شد؛ موضوعی که از افزایش وابستگی این قاره به محموله‌های آمریکایی حکایت دارد.

البته اروپا همچنان بخشی از نیاز خود را از کشورهایی مانند روسیه، قطر، الجزایر، نیجریه و سایر صادرکنندگان تامین می‌کند اما هیچ‌یک از این کشورها نتوانستند به حجم صادرات آمریکا به بازار اروپا نزدیک شوند.

امنیت انرژی با هزینه بیشتر

اگرچه اروپا همچنان برای تامین انرژی به واردات متکی است اما الگوی این وابستگی نسبت به گذشته تغییر کرده است. اکنون تنوع عرضه‌کنندگان افزایش یافته و مسیر انتقال گاز نیز انعطاف‌پذیرتر شده است.

در صادرات گاز از طریق خطوط انتقال، تولیدکننده و مصرف‌کننده به زیرساختی ثابت وابسته هستند و امکان تغییر مسیر عرضه وجود ندارد. در مقابل، محموله‌های «LNG» حتی در زمان حمل نیز می‌توانند مقصد خود را تغییر دهند. به همین دلیل، هر زمان قیمت گاز در اروپا افزایش یابد، بخشی از محموله‌هایی که در ابتدا برای بازارهای آسیایی در نظر گرفته شده‌اند، می‌توانند به سمت پایانه‌های اروپایی هدایت شوند.

این انعطاف‌پذیری، سطح بالاتری از امنیت انرژی را برای اروپا فراهم کرده است؛ اما در مقابل، هزینه‌هایی نیز به همراه دارد. کشورهای اروپایی برای جذب محموله‌های موجود باید با سایر خریداران جهانی رقابت کنند و در دوره‌هایی مانند زمستان‌های سرد یا هنگام وقوع اختلال در عرضه، این رقابت می‌تواند به شدت افزایش یابد.

تغییر شرایط بازار به سود اروپا

تحولات بازار جهانی در سال ۲۰۲۵ نیز به نفع خریداران اروپایی رقم خورد. کاهش تقاضای «LNG» در آسیا و افت محسوس صادرات آمریکا به چین در پی تشدید تنش‌های تجاری، موجب شد بخش بیشتری از محموله‌های آمریکایی در دسترس بازار اروپا قرار گیرد.

در چنین شرایطی، کشورهای اروپایی که آمادگی پرداخت قیمت‌های بالاتر را داشتند، توانستند سهم بیشتری از صادرات «LNG» آمریکا را جذب کنند؛ موضوعی که جایگاه این قاره را به عنوان مهم‌ترین مقصد گاز طبیعی مایع آمریکا بیش از پیش تقویت کرد.

با این روند، افزایش ظرفیت صادرات آمریکا نه تنها موازنه رقابت میان بزرگ‌ترین صادرکنندگان «LNG» را دگرگون کرده، بلکه شیوه تامین انرژی اروپا و نحوه رقابت خریداران جهانی برای دسترسی به محموله‌های گاز طبیعی مایع را نیز وارد مرحله‌ای تازه کرده است.